Taken My Soul

Fareler seslerimizi tanıyor.

Bu sığınakta ilk öğrendiğin şey bu. Lyoha konuşunca donup kalıyorlar, çünkü Lyoha onlara eline ne geçerse fırlatır. Gena konuşunca dışarı çıkıyorlar, çünkü Gena konuşurken yer ve ekmeğinin yarısını yere düşürür. Ben konuşunca hiç umursamıyorlar. Bunun ne anlama geldiğini düşünmemeye çalışıyorum.

Ama fareler sadece şaka konusu değil. Geçen ay yan sığınaktaki iki adam, herkesin fare ateşi dediği hastalığa yakalandı: bir türlü düşmeyen ateş, kusma, dik duramayacakları kadar şişmiş böbrekler. Kimse onları oradan çıkaramadı, çünkü yol gözetleniyordu. Biri hâlâ orada. Artık kol ağızlarımızı bağlayıp öyle uyuyoruz.

Burada beş kişiyiz. Başımızın üstünde dört kat kütük, bir de her yağmurda damlayan topraktan bir dam. On bir gündür yağmur yağıyor. Yer çamur, izmarit ve kimsenin lafını etmek istemediği, tatlımsı kokan bir şey. Tek ışığımız, bir balık konservesi kutusuna dikilmiş bir mum. Lyoha av bıçağıyla tırnaklarını temizliyor. Boşuna. Tırnaklarımızın altındaki siyahlık savaşın ta kendisi. Savaş da yıkamakla çıkmıyor.

Vanya on dokuz yaşında. Lyoha ne derse gülüyor, çünkü burada ona bir kez olsun iyi davranmış tek kişi Lyoha. Lyoha'nın iyiliği de çoğu zaman, eskiden Vanya'yı döven adamları dövmek demek. Rostov'daki eğitim kampında çavuşlar Vanya'ya Doç', yani "kızım" derdi. Kolları tutmaz olana kadar ona bir kova sidiğin üstünde şınav çektirirlerdi. Ben durdurmadım. Bir yıl üniversite okumuş, kolunda bayrak arması taşıyan bir sözleşmeli askerdim ve bunun onu adam edeceğini sanıyordum. Şimdi bunu çok düşünüyorum.

Timur konuşmaz. Yolu bile olmayan bir köyden gelme bir Tuvalı. Ötekiler ne kadar sarhoş olduklarına göre ona Cengiz, Çinli ya da Maymun diyor; o da hepsine aynı tekdüze sesle cevap veriyor. İçimizde en iyisi o. Karanlıkta turnike bağlayabilen tek kişi. Timur'un halkını hep en öne sürüyorlar, çünkü sayıları çok ve Moskova'da kimse televizyonda onlar için ağlamayacak. Eskiden bunun Batı'nın uydurduğu bir yalan olduğunu söylerdim. Artık söylemiyorum. Timur yanımdayken zaten pek bir şey söylemiyorum.

"Profesör," diyor Lyoha, bıçağı bana doğrultarak. "Yine dua ediyorsun. Dudakların kıpırdıyor, görüyorum."

Bana Profesör diyorlar, çünkü Nijniy Novgorod'daki teknik üniversitede bir buçuk yıl kimya okudum. Sonra, 2024 baharında sözleşmeyi imzaladım. Para için değil, gerçi para iyiydi. İnandığım için imzaladım. Bu konuda dürüst olmak istiyorum. Bir milletin bir aile olduğuna, ailenin de kendini koruduğuna inanıyordum. Devlet Başkanı'na, yedi yaşında bir çocuğun babasına inandığı gibi inanıyordum. Tanrı'nın Rusya'ya bir görev verdiğine, bu görevi reddetmenin Tanrı'yı reddetmek olduğuna inanıyordum. Boynumda, büyükannemin kendi boynundan çıkarıp verdiği, hâlâ sıcacık teneke bir haç vardı. Çelik yeleğimin altında da iskambil kâğıdı büyüklüğünde, yağmur bozmasın diye bantla sarılmış kâğıt bir Aziz Nikolay ikonası taşıyordum.

Cevap vermiyorum.

Yüksek sesle söylemediğim şeyler var. Geçen hafta bölük komutanımız, kod adı Granit, Buryatyalı bir çocuğu bütün gece göğsüne kadar suyla dolu bir çukurda ayakta tuttu. Suçu ne miydi? Su ne zaman gelecek diye sormuştu. Suyumuzu kendimiz alıyorduk: geride, arabası olan bir çavuştan, altı plastik şişeye beş bin ruble. Çocuk, devletin parasını ödediği su nerede diye sordu. Granit de onu zindana attı. Zindan dedikleri, üstü demir ızgaralı bir ceza çukuru. Sabaha dudakları morarmıştı, ayakta duramıyordu. Ertesi gün onu üç kişilik bir grupla ileri gönderdiler. Hiçbiri dönmedi. Granit'in tabletinde üçü de artık SOÇ diye kayıtlı: firari. Biliyorum, çünkü o tableti taşıyan bendim.

O çocuk için dua edip sonra yatıp uyuduğumu da söylemiyorum.

Asıl neyden korktuğumu da söylemiyorum. Ukraynalılardan değil. Dronlardan, tamam; herkes dronlardan korkar. Ama onun da altında Granit var. Ağaçların arkasında, yanlış yöne koşanı bekleyen kendi keskin nişancımız var. Subayların kullandığı o kelime var: obnulit', yani bir adamı "sıfırlamak". Bunu muhasebeciler kadar sakin söylüyorlar.

Mum titriyor. Tepemizden bir şey vızıldayarak geçiyor; kocaman, öfkeli bir sivrisinek gibi. Beşimiz birden nefesimizi tutuyoruz. Fareler bile donup kalıyor. Bekliyoruz. Ses uzaklaşıyor. Yeniden nefes alıyoruz. Vanya'nın elleri titriyor, o da ellerinin üstüne oturuyor.

Dronlarla ilgili kimsenin sana söylemediği şey şu. Mesele seni öldürmeleri değil. Burada her şey seni öldürebilir. Mesele seni izlemeleri. On kilometre ötede bir yerde, bir adam çayını içerken küçük bir kameradan sana bakıyor. Seni tuvalete kadar takip edebilir, çömelişini izleyebilir ve beş yüz dolarlık patlayıcıya değip değmeyeceğine karar verebilir. Burada hiçbir dam gerçekten dam değil. Hiçbir çukur gerçekten güvenli değil. Sadece gökyüzü var ve gökyüzünün gözleri var.

Bir de süzülen bombalar var. Uçaklarımız onları cephenin çok gerisinden bırakıyor; her biri yarım ton, küçük kanatlarıyla süzülüp tepemizden geçiyorlar ve karşı tarafta bir yerde koca bir siper hattı bir anda yok oluyor. Gena onları duyunca sevinçten bağırıyor. Eskiden ben de bağırırdım. Son zamanlarda karşı taraf da kendi bombalarını göndermeye başladı. Onların geldiğini hiç duymuyorsun.

"Aynı Afganistan," diyor Gena. Afganistan'a hiç gitmedi. "Aynı Çeçenya. Kafanı eğik tutarsan evine dönersin."

Emir sabah dörtte geliyor. Telsiz öksürüyor ve Granit'in sesi kod adlarımızı, bir koordinatı ve şu kelimeleri okuyor: İlerleyin ve mevziyi tutun. Lyoha kibarca, neyle diye soruyor. Granit, iki dronluk el bombasıyla elimizdeki suyu almamızı söylüyor. Lyoha hangi su diye soruyor. Telsiz, Varınca daha derin kazın, diyor, sonra susuyor. Çünkü Granit ya uykusuna dönmüş, ya votkasına, ya da çamaşırlarını yıkayan köylü kıza.

Yaya gidiyoruz. Araç yok. Bir ATV vardı, onu da salı günü bir dron buldu. Aramızda elli metre, tek sıra yürüyoruz, çünkü artık kural bu: bir bombaya asla iki adam. En önde Gena, çünkü burada en uzun süredir o var ve mayınların yerini biliyor, ya da biliyorum diyor. Sonra Vanya. Sonra ben. Sonra Timur. En arkada Lyoha, çünkü kimin kaçtığını görmek istiyormuş.

Çamur ciğer renginde. Evdeki çamura benzemiyor; büyükannemin avlusundaki, botunu ızgaraya silip çay içmeye girdiğin o çamura. Bu çamurun iştahı var. Önce botunu alıyor, sonra botun içindeki ayağını, sonra da emerek tutuyor, bırakmıyor; her adım bir pazarlık. Rasputitsa, yani yolların bittiği mevsim. Büyükannem eskiden kimsenin rasputitsada savaşmadığını söylerdi; ne Tatarların, ne Napolyon'un, ne de bir başkasının. Çünkü Tanrı bu mevsimi, erkekler bir ay durup evde karılarının yanında kalsın diye yaratmıştı. Sağ bacağımı tarladan çekip çıkarırken bunu düşünüyorum. Çamur öpücük gibi bir ses çıkarıyor.

Cesetler var. Bunu bir kez, açık açık söyleyeceğim, sonra susacağım, çünkü kendime bunu şiire çevirmeyeceğime dair söz verdim. Tarlada cesetler var, bazıları bizim, bazıları onların, ve haftalarca yağmurdan sonra hangisi hangisi artık ayırt edemiyorsun. En uzun süredir orada olanlar o kadar gömülmüş ki sadece şekilleri görünüyor: bir omuz, bir miğferin kavisi, parmakları yukarı dönük, bir şey verilmesini bekler gibi duran bir el. Yüzleri kargalar yemiş. Bir kütüğe yaslanmış, bacaklarını önüne uzatmış, başı olmayan bir adam oturuyor; sadece ceketinin yakası var, çok düzgün. Biri göğüs cebine bir sigara koymuş. Şaka mıydı, dua mıydı, bilmiyorum. Maskenin kumaşına işleyip günlerce çıkmayan bir koku var. Bu kadar. Söyleyeceğim bu kadar.

Bombardıman saat altıda başlıyor.

Büyükleri daha düşmeden duyuyorsun; bütün gökyüzü boyunca yavaş yavaş yırtılan bir çarşaf gibi bir ses. Sonra yer zıplıyor ve sırtına toprak, tahta parçaları yağarken yüzüstü çamurdasın. Sonra bir tane daha. Bir tane daha. Atışları bize doğru kaydırıyorlar, her seferinde on metre.

Gena bir şey bağırıyor. Vanya önümde. Sonra yok. Havada katlanan kırmızı bir şekil oluyor, iki ayrı yere düşüyor. Durmuyorum. Tanrı affetsin, durmuyorum.

Bir sonraki yakına düşüyor. Çok yakına.

Duymuyorum. Hissediyorum. Hava katılaşıp bir duvar gibi çarpıyor bana. Ayaklarım yerden kesiliyor, uçuyorum ve vücudumun aklına gelen tek şey iki kolumu yüzüme siper etmek oluyor. Bir şey kollarımı delip geçiyor. Önce sıcak, sonra soğuk. Yere çarpıyorum, yuvarlanıyorum ve bir çukura kayıyorum.

Çukur dediysem, pek sayılmaz. Bir metre derinliğinde, yarısı kahverengi suyla dolu, eski bir mermi çukuru. Ama çukur işte.

Bir süre nerede olduğumu bilmiyorum. Dünya çan gibi çınlıyor. Kafamın içi pamuk ve kırık camla dolu. Elimde olmadan suya kusuyorum. Doğrulmaya çalışınca gökyüzü devriliyor. Ben de çamurun içinde sırtüstü yatıp kollarıma bakıyorum.

Hâlâ yerindeler. İlk şey bu. İkisi de. Ama kumaş kapkara ve ıslak, sol kolda, dirseğe yakın bir yerde beyaz bir şey görünüyor. Bacaklarım yanıyor. Sağ ayağımı hissetmiyorum. Önemli değil. Görebiliyorum. Nefes alabiliyorum. Yaşıyorum.

Gena yanıma kayıyor, yan yatmış, kıpırdamıyor. Eli ayak bileğimin üstünde kalıyor. Dinleniyor, diyorum kendime.

Düzgün kapanmayan parmaklarla ceketimin içine uzanıp bantlı Aziz Nikolay'ı çıkarıyorum. Üstünde artık kan var. Benim kanım. Yine de öpüyorum onu.

Teşekkür ederim, diyorum ona. Teşekkür ederim. Aynı çukura iki kere bir şey düşmez. Dedem öyle derdi, onun dedesi de. Mermilerin uzaklaştığını sırtımdan hissediyorum, gittikçe uzaklaşıyorlar. Bir çukurdayım, şarapnellerin uçtuğu hizanın altındayım. Saat altıdan beri ilk kez güvendeyim.

İşte o zaman vızıltıyı duyuyorum.

Yüksek değil. Neredeyse kibar. Çukurun kenarından süzülüp geliyor, duruyor ve gri göğün önünde asılı kalıyor: dört köşesinde pervaneleri bulanıklaşan, küçük, siyah bir haç. Bana bakıyor. Gözünü görebiliyorum.

Ve birden, sığınaktayken zaten bildiğim şeyi anlıyorum. Mermiler çukurları hiç umursamazdı. Ama bu bir mermi değil. Hesap nereyi gösteriyorsa oraya düşmüyor. Seçiyor. Kolları parçalanmış, sığ bir çukurda sırtüstü yatan bir adam da dünyanın en kolay seçimi.

Kıpırdamaya çalışıyorum. Kenardan yuvarlanıp dışarı, herhangi bir yere çıkmaya çalışıyorum. Bacaklarım itmiyor. Kollarım ıslak kâğıt gibi altımda katlanıyor. Göğsümü duvarın yarısına kadar çıkarıyorum, sonra çamur bırakıyor ve yüzüm göğe dönük, geri kayıyorum. Aziz Nikolay hâlâ elimde.

Küçük haç öne eğiliyor.

Sonra bir silah patlıyor. Yakından, solumda bir yerdeki başka bir çukurdan. İki kuru patlama, sonra bir üçüncüsü.

Piyade tüfeği değil. Av tüfeği. Lyoha'nın av tüfeği; bir ikmal çavuşundan iki şişeyle eski bir telefona aldığı. Herkes onunla dalga geçmişti.

Dron sarsılıyor. Köşelerinden birindeki bulanıklık kayboluyor. Havada yavaşça dönmeye başlıyor, ağaçtan kopan bir yaprak gibi.

Vurdu. Lyoha vurdu onu.

Yüzümün, sığınaktan beri yapmadığı bir şey yaptığını hissediyorum. Patlamış dudağım geriliyor. Gülümsüyorum. İki kere, Aziz Nikolay. Bir kere çukurla, bir kere Lyoha'yla. Tabii ki sendin. Onu biraz kaldırıyorum, göğe doğru; minnettar olduğumu görsün.

Dron dönmeye devam ediyor. Uzaklaşmıyor. Düşüyor. Hem de buraya düşüyor.

Başımın bir metre ötesine, çamura çakılıyor.

Son gördüğüm şey, kâğıt azizin arkasında beyaz bir parlama.

İlk mermi, kollarında ve bacaklarında işini çoktan yapmıştı. Şarapnel parçaları yüzüne siper ettiği iki ön kolunu delip geçmiş, sol dirseğini parçalamış ve iki uyluğunu da yarmıştı. Tek başına bu yaralardan belki kurtulabilirdi.

Gerisini dron yaptı, oysa kimse onu Aleksandr için göndermemişti. Pilotu, Ukrayna hattının çok gerisinde bir yerden, kameradan çukura bakmış ve kahverengi suyun içinde iki ceset görmüştü. Ona göre ikisi de ölüydü. Dronu ilerideki siper hattına çevirirken Lyoha'nın saçmaları motorlarından birini kesti. Ondan sonra dron, yerçekimi nereye götürdüyse oraya gitti.

Küçük bir patlayıcıydı, en fazla bir kilo, etrafına çelik bilyeler bantlanmış. Patlama, hâlâ havada duran ellerini bileklerinden kopardı. Kâğıt ikona parça parça havaya uçtu ve bir daha bulunamadı. Bilyeler yüzüne girdi. İki gözünü de aldı. Alt ve üst çenesini kırdı, dilinin ön kısmını kopardı. Basınç dalgası iki kulak zarını da patlattı, daha da içeri, arkalarındaki küçük kemiklere ulaştı ve hepsini paramparça etti.

Tulalı, kırk dört yaşındaki Gena Fyodoroviç Kalinin çoktan ölmüştü. Suyun içinde yan yatıyordu, bir eli Aleksandr'ın ayak bileğindeydi.

Timur Ayasoviç Oorjak'ı aynı mermi yirmi metre öbür yana savurmuştu. Kendine geldiğinde sırtında çelik vardı, tüfeği yoktu. Av tüfeğinin sesine doğru süründü.

Çukura ilk Lyoha ulaştı. Kendi çukurundan çamurun içinde kırk metre sürünmüştü, boş av tüfeği hâlâ sırtındaydı. Ceketinden kan sızan Timur da arkasından kaydı. Her ilk yardım çantasında bulunan ve soğukta sertleşen siyah Sovyet lastik turnikeleriyle, ikisi birlikte Aleksandr'ın iki kolunu dirseğin üstünden, iki bacağını da uyluğun en üstünden sıktılar. Timur cebinden bir keçeli kalem çıkarıp saati Aleksandr'ın alnına yazdı. Alnı, yüzünde hâlâ alın diye bir şey kalan tek yerdi: 06:41. Onu bir yağmurluğun üstünde sürükleyerek sığınağa götürdüler. Dokuz saat sürdü, çünkü ancak gökyüzü sessizken hareket edebiliyorlardı.

Orada beklediler.

Ordunun, nefret ettiği ordulardan kopya ettiği kurala göre turnike bir kolda ya da bacakta iki saatten fazla kalmamalıdır. Altı saatten sonra altındaki et ölmeye başlar ve bir daha geri gelmez. Aleksandr Yuryeviç'in turnikeleri üç gün yedi saat kaldı. Çünkü bir komutanın o yolda riske atmaya razı olduğu bir araç ancak o kadar sürede bulunabildi. Bir de ilk otuz saat boyunca telsizde, onun bu zahmete değip değmediği tartışıldı. Granit'e göre değmezdi. Yüzü olmayan, elleri olmayan bir adam cepheye geri dönecek bir asker değildir; bir masraftır. Doldurulabilecek evraklar vardı. "Yaralı"dan daha kolay bir kelime vardı.

Geri yürüyen Timur oldu. Sırtında çelikle Timur, gece boyunca on bir kilometre yürüyüp tabur sağlık noktasına gitti. Tabur cerrahının karşısına dikildi ve gitmedi; orada dikilmekten vazgeçmedi, tekdüze sesiyle aynı cümleyi tekrarlamaktan vazgeçmedi —yaşıyor, yaşıyor, yaşıyor— ta ki iki gündür uyumamış, Juravlev adında yorgun bir adam olan cerrah, kendisine borcu olan bir şoför bulana kadar.

Sığınakta üç gün boyunca fareler kan kokusuna geldi. Lyoha av bıçağıyla Aleksandr'ın yanında oturdu ve uzanabildiği her fareyi öldürdü. Kendi saydığına göre kırk bir tane öldürdü. Bütün o süre boyunca konuştu. Aleksandr'a araba teyplerini, annesini, Saratov'daki bir kızı anlattı. Hiçbiri doğru değildi, hiçbiri de duyulmadı.

Önce bacaklar gitti; işgal altındaki şehirdeki sahra hastanesinde, dizin üstünden. Sonra kollar, dirseğinden; ne kaldıysa. Enfeksiyon yine de geldi. Cephenin çok gerisindeki bir askeri hastanede yapılan ikinci ameliyatta sol uyluğundan biraz daha aldılar. Yüzünü ellerinden geldiğince kapattılar. Midesine bir tüp, boğazına bir tüp daha taktılar.

Yaşadı. Ama kimsenin niyeti bu değildi.

Karanlık.

Gece karanlığı değil. Gecenin kenarları vardır: bir pencere, kapının altındaki bir aralık. Bu karanlığın hiç kenarı yok. Biri gözlerimdeki sargıyı çözsün diye bekliyorum. Kimse çözmüyor.

Bir de ses yok. Sessizlik değil bu. Hiç ses yok. Kendi nefesimi bile duyamıyorum. Nefes aldığımı ancak göğsümün kalkıp indiğini hissettiğim için biliyorum.

Hemşire çağırmaya çalışıyorum. Hiçbir şey olmuyor. Ağzımda kelime yapacak bir şey kalmamış. Dilimden geriye çiğ bir parça kalmış, bir de çenemde öyle büyük bir acı var ki bayılıyorum.

Uyandığımda yatağın kenar demirlerine uzanıyorum. Ellerimi hissedebiliyorum. Parmaklarımın açıldığını, tüfekten kasılmış başparmağımı, kaşınan serçe parmağımı hissediyorum. Ama hiçbir şey hiçbir şeye değmiyor. Omzumun yakınında kısa, sargılı bir şey kıpırdıyor, o kadar.

Sonra bacaklarımı deniyorum. Ayaklarım üşüyor. Sol dizim sızlıyor. Hepsini hissedebiliyorum. Ama dizlerimi bükmeye çalışınca diz yok. Kalçamın hemen altında çarşaf yatağa dümdüz yapışık.

Hastanede değilim. Savaştan geriye kalanın içindeyim. Penceresi yok, kapısı yok ve burada benden başka kimse yaşamıyor.

Bana kalan tek şey derim. Cereyan olursa bir kapı açılmış demektir. Serin, çabuk bir el bir hemşire; sıcak, yavaş, sigara kokan bir el başka biri. Güneş sabah göğsümün, öğlen boğazımın üstünden geçiyor; saatim bu. Uykuyla uyanıklığı ayırt edemiyorum. Yapacak başka bir şey olmadığı için de düşünüyorum.

Devlet Başkanı'nı düşünüyorum. Onu hiç sahip olmadığın bir babayı sever gibi sevdim. Üniversitedeyken üstünde onun resmi olan bir kupam vardı. Ama burada olduğumu bilmiyor, hiçbir zaman da bilmeyecek. Onun için ne bir askerim ne bir evlat. Bir albayın kısaltmak istediği bir listede bir satırım. Granit'in ödememeye çalıştığı bir masraf. Buna değer mi, diye sordular telsizde. Telsizdeki cevap hayırdı. Maymun dediğimiz bir Tuvalı, sırtı çelik doluyken on bir kilometre yürümeseydi, benim hakkımda verilen son cevap bu olacaktı.

Anavatanı düşünüyorum. Onu hep afişlerdeki gibi, başında eşarp olan iri, sakin bir kadın gibi hayal ederdim. Şimdi onu arıyorum ve sadece adamlar buluyorum. Tabletli adamlar. Su satan adamlar. Çukurda dudakları morarmış bir çocuk.

Ordu bana karanlıkta turnike bağlamayı öğretti, sonra üç gün boyunca üstümde bir turnike bıraktı.

Sonra da Tanrı'yı düşünüyorum. Ona, neredeydin diye soruyorum. Onun azizini iki elimle, artık olmayan ellerimle havaya kaldırmıştım. Papazın ne diyeceğini zaten biliyorum. Tanrı'nın yolları bizim yollarımız değildir. Acı insanı arındırır. Bu sözleri başkalarına ben de söyledim. Şimdi bana duvara boyanmış kapılar gibi geliyorlar.

İşin en kötüsü, bırakamıyorum. Orada kimse yok diye karar verdiğim her seferinde, içimde küçük ve inatçı bir şey karanlıkta elini uzatıyor, avucu yukarı dönük, bekliyor.

Kışlada elden ele dolaştırdığımız videoları düşünüyorum. Tarlada yaralı bir asker, tepesinde bir dron asılı, el bombasını çenesinin altına koyuyor. Onlara korkak derdik. Şimdi anlıyorum onları. Bir elleri, bir de bombaları vardı ve seçtiler. Ben seçemiyorum. Elim yok. Yemeği bile reddedemiyorum; bir tüpten giriyor.

Mors alfabesini bana dedem öğretti. Kuzey Filosu'nda telsizciydi. Mutfak masasına kaşıkla vururdu; harfi bilirsem bir kesme şeker alırdım.

Bir gün başımın yastıkta kıpırdadığını hissediyorum. Biraz kaldırıp bırakabiliyorum.

Üç kısa. Üç uzun. Üç kısa.

S. O. S. Ruhlarımızı kurtarın. Dedem öyle derdi. Aslında öyle bir anlamı yok ama ona inanıyorum ve gönderiyorum. Sabah, öğlen, bütün gece. Boynum yanıyor. Dikişlerim geriliyor. Göndermeye devam ediyorum.

Sonra bir el geliyor. Çabuk olan. Alnımı hafifçe aşağı bastırıyor, ben de avucunun altında göndermeye devam ediyorum. Sonra kolumdan geriye kalan yere bir iğne batıyor, üstüme ılık bir grilik çöküyor ve anlıyorum: nöbet geçirdiğimi sanıyor. Kötü biri değil. Yorgun, bir de bakması gereken kırk yatak var.

Uyandığımda alnımın üstünden bir kayış geçiyor. Başımı ancak bir parmak kadar oynatabiliyorum.

Yine de gönderiyorum. Kimse gelmiyor.

Sonra bir gün iki yeni el geliyor.

Biri titriyor. Öbürü nasırlı ve hiç kıpırdamıyor. Göğsüme küçük, soğuk bir şey bırakıyor. Teneke bir haç. Büyükannemin haçı. Çukurda, çamurun içinde, her şeyle birlikte kalmış olmalı. Onu almak için oraya geri dönecek tek bir kişi var.

Timur.

Titreyen el omzuma vuruyor, fazla sert, tekrar tekrar. Lyoha. Kokusunu alabiliyorum: ucuz tütün ve silah yağı. Herhalde konuşuyordur. Hep konuşur.

İkisi de Mors biliyor. Timur cepheye gönderilmeden önce telsiz kursunda öğrendi. Lyoha hapiste, hücreler arasındaki borulara vurarak öğrendi. O yüzden onlara SOS göndermiyorum. Başka bir şey gönderiyorum; kayışın altında, her seferinde bir parmak kadar, yavaşça, kaçırmasınlar diye.

B. E. N. İ. Ö. L. D. Ü. R.

Bir daha. Bir daha. Timur'un eli haçtan alnıma geçiyor ve kayışın üstünde durup okuyor. Parmakları kaskatı kesiliyor. Lyoha omzuma vurmayı bırakıyor. Anlıyorlar.

Sonra Timur'un eli boğazıma kayıyor. Uzun süre orada kalıyor. Parmaklarındaki nabzı hissediyorum; hızlı, benimkinden çok daha hızlı. Sonra parmaklar biraz kapanıyor. Azıcık. İçimde bir şey sıçrıyor. Evet, kardeşim. Evet. Şimdi.

Sonra el açılıp gidiyor.

Göğsüme, haçın yanına sıcak bir şey düşüyor. Sonra bir damla daha. Hiç konuşmayan, sekiz ay boyunca Maymun diye çağrıldığında hep aynı tekdüze sesle cevap veren Timur üstüme ağlıyor.

Titreyen el onu çekip götürüyor. Bir cereyan gelip geçiyor. Haç kalıyor.

Anladılar. En kötüsü de bu. Ne istediğimi tam olarak anladılar ve bunu bana veremediler.

O yüzden artık insanlara göndermiyorum. Yukarıya, Aziz Nikolay'a gönderiyorum. Olay olduğunda elimdeydi. Denizcilerin, yolcuların ve başı dertte olanların azizi, derdi büyükannem. Bu frekansı dinleyen biri varsa, o olmalı.

Kurtarılmak istemiyorum. Cennet de istemiyorum; onu hak ettiğimi sanmıyorum. Sadece bitsin istiyorum. Lütfen. Kim dinliyorsa. Lütfen.

Ve, Tanrım, sanırım biri bunu duyuyor.

Bir rüyada geliyor ama rüya olmadığını biliyorum. Rüyalarımda görebiliyorum. Burada göremiyorum. Hâlâ karanlıktayım, yataktayım. Ama sessizlik bozuluyor.

Bir ses var. Kulakla duymuyorum. Sanki içime söyleniyor; sakin, yakın, aynı anda her yerden.

Aleksandr. Bu acının bitmesini ister misin? Yeni bir dünyada, en baştan yeniden başlamak ister misin?

Kim olduğunu sormuyorum. Kanıt, isim ya da şart sormuyorum. Aziz Nikolay olması, kaşığıyla dedem olması ya da hiç adı olmayan bir şey olması fark etmez. Biri beni duydu. Bana bu kadarı yeter.

Evet diyecek ağzım yok. O yüzden kayışın altında, bir parmak kadar, başımı öne eğiyorum. Bir kez.

Evet.

Sonra bir ışık geliyor.

Rengi, haziranda bir çayırda yüzünü güneşe dönüp yattığında göz kapaklarının içinde gördüğün renk. O rengi unutmuşum. Kayışın başımı bıraktığını hissediyorum. Yatağın altımdan çekildiğini hissediyorum. Bedenin ıslak bir palto gibi üstümden kaydığını hissediyorum ve hafifliyorum; çukurun üstündeki kâğıt azizden bile hafifim.

Tünelin ucundaki ışık. Büyükannem, insanın sevdiklerinin orada onu beklediğini, ellerini uzattığını söylerdi.

Ben de ellerimi uzatıyorum.

Ellerim var.

Ve Nijniy Novgorod'lu, yirmi üç yaşındaki, yerdeki bir çukurda bütün yüreğiyle inanmış Aleksandr Yuryeviç olarak düşündüğüm son şey şu: Sonunda.